Review sách Boomerang – Bong bóng kinh tế và làn sóng vỡ nợ quốc gia

Trong cuốn “The big short – Bán khống” chúng ta đều biết nguyên do xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 là do vỡ nợ dưới chuẩn, nhưng cụ thể thì chuyện gì đã xảy ra? các nước đã làm gì trước khi xảy ra khủng hoảng?

Boomerang là một loại vũ khí khi ném ra sẽ quay trở lại người ném. Michael Lewis sử dụng hình ảnh ẩn dụ này để kể về cuộc điều tra về cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 xuất phát từ Mỹ, bay đến những điểm nóng trong cuộc khủng hoảng trên thế giới và cuối cùng quay trở lại Mỹ. Những quốc gia có nguy cơ vỡ nợ cao nhất sau cuộc khủng là: Hy Lạp, Ireland, Ý, Thuỵ Sĩ, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Lý do là do bộ máy nhà nước và đặc thù văn hoá ở những nước này.

Boomerang - Bong bóng kinh tế và làn sóng vỡ nợ quốc gia
Boomerang – Bong bóng kinh tế và làn sóng vỡ nợ quốc gia

Người Ireland thiếu kiến thức

Đầu tiên là Ireland – nền kinh tế Ireland sụp đổ vì hai lý do, thứ nhất là người dân đổ xô đầu tư tài chính trong khi chẳng có kiến thức gì về lĩnh vực này. Thứ hai là Ireland xây dựng theo luật pháp Anh, mà theo luật Anh thì trái phiếu cũng được chính phủ bảo lãnh như tiền gửi tiết kiệm.

Ireland là một đất nước phi tài chính, ngành nghề chính của họ là: Đánh bắt cá và Nung nhôm tan chảy. Ý tưởng về đầu tư tài chính du nhập vào Ireland từ năm 2003, xuất phát từ một số thanh niên du học tại các trường dạy kinh doanh ở Mỹ. Các ngân hàng Ireland mua bán trao đổi với nhau các loại tài sản với mức giá bị thổi phồng, vay mượn hàng chục tỉ đô sau đó cho người dân vay lại, và những người này lại dùng tiền đó đi mua hàng đống tài sản nước ngoài. Sau khi khủng hoảng xảy ra, thay vì cố gắng thoát khỏi những tài sản rủi ro, chính phủ Ireland lại sử dụng tiền thuế của người dân để bảo lãnh cho những khoản đầu tư cầm chắc thua lỗ ở phố Wall.

Người Hy Lạp giả dối

Sự sụp đổ của Hy Lạp là do sự quản lý yếu kém của chính phủ và sự gian dối của người dân: Chi tiêu ý tế công tăng cao, người dân tìm mọi cách để gian lận thuế, ích kỷ, vụ lợi, sẵn sàng chà đạp lên lợi ích chung. Buộc chính phủ phải tập trung vào các loại thuế khó gian lận hơn: thuế BĐS và thuế doanh số bán hàng. Khi bong bóng BĐS ở phố Wall vỡ, chính phủ buộc phải vay nợ nước ngoài và dẫn đến vỡ nợ.

Người Đức ngây thơ

Trường hợp ở Đức rất khác biệt, họ không bị bong bóng bất động sản, vì người Đức không thích sở hữu thứ gì mà họ không mất gì để trao đổi, họ thông minh, trung thực và luôn tuân thủ nguyên tắc, họ nhìn vào hình thức chứ không xem xét đến bản chất. Họ đánh giá tài sản theo tiêu chí được gạch đầu dòng, và nếu nó đáp ứng được mọi tiêu chí thì tức là nó “không có rủi ro”. Vì thế họ đưa tiền cho những người vay nợ dưới chuẩn ở Mỹ mà không hề suy nghĩ.

Nước Mỹ nặng gánh chính sách công

Khác với Ireland, vấn đề của Mỹ không phải ở cấp quốc gia, mà bắt nguồn từ cấp thành phố, đó là do cơ chế hoạt động của bộ máy công quyền Mỹ – Các bang của Mỹ như nước Mỹ thu nhỏ, họ hoạt động độc lập và không phụ thuộc vào ngân sách quốc gia, thống đốc các bang giống như tổng thống bang, chính quyền bang phải tự giải quyết các vấn đề của mình. Bắt nguồn từ sự sụt giảm nguồn thu từ thuế ở các thành phố lớn như California và San Jose, vì giá nhà đất giảm mạnh, trong khi chính quyền bang phải duy trì số tiền lương khổng lồ để trả cho nhân viên biên chế và các dịch vụ công ích.

Kết luận

Theo Michael Lewis, sở dĩ chúng ta rơi vào cuộc khủng hoảng trên là vì chúng ta vẫn chịu sự chi phối của lớp não thằn lắn. Chúng ta được lập trình để vơ vét càng nhiều càng tốt. Bong bóng tài chính thay nhau xuất hiện kèm theo các khoản nợ cá nhân và nợ công, chính là một biểu hiện cho lối sống bị dẫn dắt bởi não thằn lằn, đó là hậu quả của một xã hội đánh mất khả năng tự điều tiết, hi sinh những lợi ích lâu dài vì những lợi ích ngắn hạn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *